Çfarë the?! Si na dëmton ndotja akustike

Këto 10 zakone mund të mbrojnë dëgjimin tuaj.

Trupi im po dridhej. Veshët më tingëllonin. Truri më ishte mpirë. Zemra më rrihte fort.

Jo, nuk isha i sëmurë dhe nuk kisha rënë në dashuri. Po përjetoja ende pasojat e një darke një-orëshe në një mjedis me zhurmë të lartë – një lokal sportiv me biseda të zhurmshme dhe të qeshura të shtuara nga muzika rregaton në sfond që kamarieri këmbënguli se nuk mund të ulej. Isha i befasuar – dhe i zemëruar – se sa e dhimbshme mund të ishte vetëm një orë ndotje akustike.

Kjo përvojë më motivoi të vë në dyshim “zakonet tona të zhurmës”. Cilat ishin efektet anësore të ekspozimit ndaj një kakofonie të tillë që të çante veshët? Dhe çfarë mund të bëjmë për të mbrojtur dëgjimin tonë?

Shkaku kryesor i humbjes së dëgjimit nuk është plakja, por zhurma…

– JO ZHURMES
  • Kënaqësia e dikujt mund të shkaktojë ndotje ndaj tjetrit. Tingulli që i kënaq dëgjuesit

Agjencia Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA) e përkufizon “zhurmën” si “tingull të padëshiruar ose shqetësues”. Meqenëse nuk mund ta shohim zhurmën, shpesh jemi të pavëmendshëm ndaj efekteve të saj tek ne, edhe nëse zhurma është “e kërkuar”. Por efektet anësore kryesore të ndotjes akustike janë serioze dhe ndonjëherë befasuese. Tre faktet më tronditëse që zbulova janë:

Shkaku kryesor i humbjes së dëgjimit nuk është plakja, por zhurma.

Zhurma e tepërt mund të çojë në një mori problemesh të tjera serioze shëndetësore. Këto përfshijnë sëmundjen e arterieve koronare, presionin e lartë të gjakut, gjendjet shëndetësore të lidhura me stresin si migrena, koliti dhe ulcera, si dhe uljen e cilësisë së gjumit dhe pushimit.

Zhurma e tepërt mund të çojë në probleme emocionale si lodhja mendore, ankthi dhe agresioni.

Si e shkakton ndotja akustike humbjen e dëgjimit? Sipas Institutit Kombëtar për Shurdhimin dhe Çrregullimet e tjera të Komunikimit (NIDCD), tingujt që janë shumë të lartë ose zgjasin shumë gjatë dëmtojnë qelizat e qimeve në veshët tanë që janë përgjegjëse për transmetimin e tingullit në tru. Këto qeliza të ngjashme me qimet e flokëve janë të ndjeshme dhe, pasi dëmtohen, ato nuk mund të rriten përsëri.

Pse zhurma e tepërt është e rrezikshme për shëndetin tuaj fizik?

Arsyeja është se zhurma shkakton një përgjigje stresi. Ju dëgjoni një tingull të lartë dhe fillon një kaskadë stresi – adrenalina çlirohet, enët e gjakut ngushtohen, muskujt tensionohen dhe presioni i gjakut rritet. Ne nuk e kemi plotësisht nën kontroll këtë përgjigje ndaj stresit: “Edhe pse zhurma mund të mos ketë lidhje me rrezikun, trupi do t’i përgjigjet automatikisht zhurmës si një sinjal paralajmërues.”

Pse zhurma e tepërt është e rrezikshme për shëndetin tuaj emocional?

Zhurma shoqërohet me rritjen e agresivitetit, uljen e sjelljes së dobishme, uljen e motivimit dhe performancës së detyrave, madje edhe me dëmtim të zhvillimit kognitiv te fëmijët. Për më tepër, humbja e dëgjimit, qoftë e shkaktuar nga ndotja akustike apo nga plakja, mund të jetë një problem psikologjik si dhe një problem fizik. Një person që vuan nga humbja e dëgjimit mund të priret të izolohet, të ndihet i vetmuar dhe, në raste ekstreme, madje t’i nënshtrohet më lehtë depresionit.

Disa humbje dëgjimi të lidhura me moshën janë të pashmangshme, por humbja e dëgjimit e shkaktuar nga zhurma (NIHL) është 100% e parandalueshme. Pasi të ndodhë, nuk mund ta ktheni mbrapsht, por mund të parandaloni që dëgjimi juaj të përkeqësohet më tej.

Këtu janë 10 menyra që do të zvogëlojnë rrezikun nga ndotja akustike:

1. Bëni një vlerësim të thjeshtë të zhurmës në shtëpinë ose zyrën tuaj herë pas here gjatë gjithë ditës. Ndaloni për një moment. Dëgjo. A ka zhurmë në sfond që mund të eliminohet ose përmirësohet? (A e keni lënë kondicionerin ndezur?!)

2. Shmangni vendet me nivel të lartë zhurme ose kufizoni ekspozimin tuaj.

3. Kur e gjeni veten duke ngritur zërin mbi zhurmën, kjo është një e dhënë se ndotja akustike mund të dëmtojë dëgjimin tuaj. Eshte koha te largoheni per nje shetitje te qete.

4. Vendosni tapa ose kufje në mjedise të ndotura akustike. Planifikoni të merrni kufje ose tapa për anulimin e zhurmës kur zhurma është e pashmangshme, si p.sh. në fluturimet me aeroplan.

5. Planifikoni “kohë të qetë” çdo ditë. Jepini vetes një pushim edhe nga “zhurma e mirë” siç është muzika juaj e dashur. Fikni televizorin.

6. Shmangni tharëset e flokëve prane veshit, elektroshtepiaket e zhurmta, veglat e punes tej normave ose përdorini ato me masë ose me mbrojtje për veshët.

7. Niveli në të cilin zhurma mund të shkaktojë humbje të përhershme të dëgjimit fillon me rreth 85 decibel, tipike për një tharëse flokësh, përpunues ushqimi ose blender kuzhine.

8.  Bleni pajisje me nivele të ulëta të zhurmës. Nëse lavatricja, lavastovilja mund te punojne dhe pa ju , vendosini ne pune dhe largohuni nga zhurma e tyre.

9. Ulini volumin e televizorit, artopalanteve dhe sisteme të tjera zanore. Sa ulet mund të dëgjoni ende rehat? Eksperimentoni.

10. Mbroni fëmijët. Mjediset e zhurmshme ndikojnë në aftësinë e fëmijëve për të mësuar dhe aftësinë e tyre për të përballuar sfidat normale. Edukoni fëmijët për kujdesin për veshët e tyre.

11. Largohuni nga zhurma: Nëse ambienti i jashtëm është i zhurmshëm, futuni brenda dhe/ose mbyllni dritaret. Nëse ambienti i brendshëm është i zhurmshëm, dilni jashtë.

Dëmi nga shumica e ekspozimit të përkohshëm të zhurmës është i pakthyeshëm.